Kerkstraat

Historie:

In 1944-1945 werd de binnenstad van Tiel zwaar getroffen door het oorlogsgeweld er vonden zware gevechten plaat tussen de in de stad gelegerde Duitse troepen en de Geallieerden aan de kant van de Waal. De historische bebouwing in het centrum gingen voor een groot deel verloren. Na de oorlog vond de wederopbouw plaats en keerden de vele verloren gegane woon- en winkelhuizen terug met zoveel mogelijk traditionele kenmerken. Het als een winkelhuis met bovenwoning opgezette bouwwerk aan de Kerkstraat 17 – 19 is een voorbeeld van historische winkelbebouwing uit de vroegere twintigste eeuw in een omgeving waar de vooroorlogse bebouwing redelijk gaaf behouden is gebleven. Het pand is in 1905 in opdracht van de heer Vos gebouwd. H. Ene H. vos legde in dat jaar de eerste steen. Vos liet het pand bouwen door G. Konings uit Tiel, metselaar, aannemer en handelaar in metselmaterialen.

Op 09 september 1905 vroeg Konings de vergunning aan voor het afbreken van de bestaande bebouwing en het optrekken van de nieuwbouw. Het nieuwe pand voerde hij uit als een drielaags winkelhuis met bovenwoning. Links kwam de winkel met bijbehorende nevenruimtes. Rechts bood de hier gelegen ingang via een direct hierop aansluitende trap toegang tot de bovenwoning. Achter was er slechts een kleine binnenruimte, welke evenwel later is dichtgebouwd. De voorgevel werd uitgevoerd in een dan nog gebruikelijke maar inmiddels toch enigszins ouderwetse neonrenaissancistische trant. Konings schiep zo een keurige gevel met gepleisterde sierdetails in de vorm van speklagen, sluitstenen, neg- en hoekblokken. De gaaf bewaard gebleven winkelpui toont in de detaillering en het materiaalgebruik invloed van de Jugendstil. Zo zijn der penanten in de kleurige glazuursteen gemetseld en worden ze bekroon door natuursteen sierblokken met sierlijke Jugendstilbelijning. Het meest opvallend is evenwel de langs de bovenzijde van de pui gelegen tekstplaat waarop in Jugendstilbelettering de oorspronkelijke winkelfunctie is te lezen: HANDEL IN BOTER KAAS EN EIEREN

Niet alleen bleef de authentieke winkelpui behouden, maar inwendig is ook de afwerking van het winkelinterieur grotendeels intact gebleven. Karakteristiek zijn hier de betegelde vloeren en wanden, alsmede twee kleurige tegeltableaus waarop een landschap met koeien is te zien.

Van zeldzame betekenis is het originele plafond. Dit bestaat uit een ijzeren legraam met sier- en glasbeplating, een historische voorloper van het tegenwoordige systeemplafons.

Dergelijke plafonds kwamen vooral in zuivelwinkels en slagerijen voor, waar ze tezamen met de betegelde wanden en vloeren garant stonden voor een hygiënische uitstraling.

Het pand had naderhand verschillende winkelfuncties. In 2009-2010 vond een ingrijpende renovatie plaats en is het bouwwerk opgesplitst in twee woningen. Daarbij is het (opnieuw in het zicht gekomen) winkelinterieur gehandhaafd en werd de voorgevel zorgvuldig in zijn authentieke staat hersteld. Onder de witte verflaag die over de winkelpui en de eerste bouwlaag was aangebracht kwam de oorspronkelijke kleurstelling weer tevoorschijn. De gevel werd gereinigd en nieuw gevoegd. Van de originele ramen en deuren zijn de ramen op de bovenste verdieping vervangen, aansluitend bij de authentieke opzet. Verder zijn de winkel- en woningdeuren vervangen, met hergebruik van de twee ijzeren deurroosters die nu over beide ingangen zijn verdeeld. Inwendig is het pand met uitzondering van de winkel en de toegangstrap (nr. 19) gemoderniseerd. De originele indeling is evenwel min of meer herkenbaar.